Flanders' Maritime Cluster

roadmap geïntegreerde aquacultuur Vlaanderen

AquaValue is een project van 12 maanden gesteund door het Agentschap Ondernemen en heeft als doel om een roadmap op te stellen voor geïntegreerde mariene aquacultuur in Vlaanderen. Het project wordt gedragen door 11 Vlaamse partners waaronder KMO’s, grote ondernemingen, universiteiten, en onderzoeksinstellingen, elk met hun unieke specialisaties en specifieke bijdrages.

Aquacultuur kent wereldwijd een sterke groei en is een veelbelovende productiesector om aan de toenemende vraag naar dierlijke proteïnen te voldoen. Hoewel er in Vlaanderen veel kennis, technologie, en commercieel potentieel aanwezig is, wordt er in Vlaanderen slechts in beperkte mate aan aquacultuur gedaan. Het AquaValue-consortium onderzoekt daarom hoe het potentieel van Vlaamse kennis, technologie, en ondernemingszin kan worden vertaald in concrete pilootprojecten.




  • Integratie van aquacultuur op zee (maricultuur) met offshore windenergiewinning
    bron: Lacroix and Pioch, 2011, p.133

Wat is geïntegreerde aquacultuur?

Mariene aquacultuur is het kweken van plantaardige of dierlijke zoet- en zoutwater soorten, zoals vissen, schaal- (bv. garnalen) en schelpdieren (bv. mosselen), zeewier, of microalgen met het oog op commerciële exploitatie van de gekweekte producten. Tijdens het kweekproces kunnen de gekweekte soorten een positieve bijdrage leveren aan de ecologische status van het milieu (bvb. opname van koolstofdioxide en fosfaat door algen), en na het oogsten kunnen ze gebruikt worden als bron van dierlijke of menselijke voeding, als basis voor alternatieve brandstoffen (bvb. biodiesel of methaangas), en/of als grondstof voor farmaceutica of neutraceutica.

De “Aquaculture Glossary” van de Food and Agriculture Organization van de Verenigde Naties beschrijft geïntegreerde aquacultuur als aquacultuur systemen die bronnen (resources), water, voeders, management etc. delen met andere activiteiten zoals landbouw, agro-industrie en infrastructuur. Geïntegreerde aquacultuur omvat daarom onder andere de kweek van verschillende soorten (of integratie van verschillende types organismen), aquacultuur in windmolenparken of op stranden (ruimtelijke integratie), aquacultuur op artificiële riffen (integratie met kustbescherming), aquacultuurfaciliteiten die open zijn voor het publiek (integratie met onderwijs en toerisme), en zo voort.

AquaValue beoogt de ontwikkeling van duurzame aquacultuur in Vlaanderen. Daarom wordt tijdens het project de economische, sociale, of kweektechnische meerwaarde van verschillende vormen van integratie onderzocht.



  • Mosselkweek met bouchots op strand
    bron: http://www.oleron-plage.fr/elevage-naissain-moules-de-bouchot


  • Kweek van tong
    bron: www.kustlaboratorium.nl

Tijd is rijp voor geïntegreerde aquacultuur in Vlaanderen en op de Noordzee

8/12/2015

Op woensdagnamiddag 9 december 2015 gaat in Oostende het jaarlijkse Vlaams Aquacultuur symposium door. Met getuigenissen uit de bedrijfswereld zal het symposium illustreren hoe te “starten met een viskwekerij” in Vlaanderen. Annie Cool, visserij raadgever voor Vlaams minister Joke Schauvliege en Bart Tommelein, Staatssecretaris voor Noordzee, sluiten het symposium af. Het symposium gaat door in het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek, Ankerstraat 1, 8400 Oostende en start om 13u. Onderstaande resultaten uit het AquaValue-project zullen tijdens dit symposium uitgebreid ter sprake komen.

Lees Meer

Vlaams roadmapproject omtrent aquacultuur bereikt eerste mijlpaal

10/04/2015

Aquacultuur (zijnde het kweken i.p.v. het vangen van aquatische soorten zoals vissen, weekdieren, en algen) kent wereldwijd een sterke groei, toch hinkt de Europese Unie en vooral België achter op het vlak van productiecapaciteit. Vorige proefprojecten omtrent mariene aquacultuur in België verliepen vaak moeizaam maar droegen wel bij tot een volle appreciatie van de uitdagingen (met name de ruwe klimatologische omstandigheden op zee, nood aan marktkennis en een sterk consortium). Het AquaValue project -gesteund door het Agentschap Ondernemen- beoogt om een roadmap voor geïntegreerde aquacultuur (GA) in Vlaanderen op te stellen teneinde de waardevolle Vlaamse kennis en technologie in het domein op wereldschaal te kunnen valorizeren.

Lees Meer

Je vispannetje tijdens de feestdagen duurzaam gekweekt en van eigen bodem?

23/12/2014

Er is een duurzaam alternatief nodig om de overbevissing van wilde vis tegen te gaan en om aan de toenemende vraag naar hoog-kwalitatieve en gezonde visproducten te voldoen. Het gecontroleerd en lokaal kweken van vissen, kreeftachtigen, schelpdieren, en algen (geïntegreerde aquacultuur) voor de Belgische kust kan mogelijk deze verwachtingen inlossen.

Lees Meer

Projectdoelstellingen

Het AquaValue project is opgedeeld in vier sequentiële werkpaketten met specifieke doelstellingen:

1.  “State of the Art” m.b.t. geïntegreerde aquacultuur (op Vlaams/Belgisch, Europees en wereldniveau) in kaart brengen (afgerond werkpakket)

2.  Waardeketenanalyse en vermarktingspotentieel bepalen van geïntegreerde aquacultuur-productie voor Vlaanderen (zowel de eindproducten als de benodigde technologie, diensten en kennis) (lopend werkpakket)

3.  Innovatiepotentieel identificeren en kwantificeren m.b.t. geïntegreerde aquacultuurproductie voor Vlaanderen (zowel de eindproducten als de benodigde technologie, diensten en kennis) (recentelijk opgestart werkpakket)

4.  Meest veelbelovende pilootprojecten distilleren uit grote verzameling potentiële kandidaatprojecten dmv een nieuw-ontwikkelde selectieprocedure en vervolgens gedetailleerd definiëren op technisch en economisch vlak (2 tot 4 projecten). (gepland werkpakket)

De uitvoering van dit roadmap-project zal gebeuren door een combinatie van desktop research, individuele en groepsinterviews en interactieve workshops met relevante actoren in Vlaanderen.



Focus

Deze roadmap richt zich enerzijds op integratie van soorten (gecombineerde kweek) op verschillende trofische niveaus zoals vis, schelpdieren en/of macrowieren, en anderzijds op integratie met offshore energie, energieopslagsystemen op zee, restauratieprojecten en kustbescherming. Er wordt onderzocht wat het valorisatiepotentieel is voor de Vlaamse industrie stroomopwaarts in de waardeketen, in de toelevering van geavanceerde kweek, oogst- en monitoringsystemen. Gezien de ruimtelijke planning op de Noordzee (vele functies op een kleine oppervlakte), de nabijheid van stedelijke populaties en het onbeschutte karakter (geen baaien), wordt verwacht dat systemen die succesvol zijn in de Noordzee een grote toegevoegde waarde kunnen bieden met een hoog exportpotentieel. Stroomafwaarts wordt gekeken naar de valorisatie van algencomponenten, naar manieren om de lokale productie van aquacultuurproducten met hoge kwaliteit en versheid als unieke troef in te zetten in de horeca en retailsector en naar de noodzaak aan een nieuwe logistieke keten voor transport en verwerking van de aquacultuurproducten.

Reeds geïdentificeerde opportuniteiten

- Eerste inschattingen geven aan dat het een rendabele commerciële activiteit kan vormen waarbij maatschappelijke, economische en ecologische belangen hand in hand gaan

- Geïntegreerde (mariene) aquacultuur kan een nieuwe bron van grondstoffen zijn voor belangrijke industriële sectoren in Vlaanderen, zoals voeding en voedingsadditieven, chemie en farmacie, diervoeding, energie/brandstof, etc.

- Door de implementatie van aquacultuur in windmolenparken en co-locatie met andere infrastructuren kunnen synergiën ontstaan die leiden tot kostreductie (bv. co-gebruik van vervoer, onderhoud, etc.).

- Aquacultuur (bv. schelpdieren) zou een positieve bijdrage kunnen leveren aan kustverdediging en/of erosiebestrijding op de zeebodem en hierbij actief bijdragen tot natuurbescherming.

Het AquaValue project werd in december 2015 succesvol afgerond met de bekendmaking van de roadmap op het Vlaams Aquacultuur Symposium. U kan de integrale tekst van de roadmap hier downloaden.

SIOEN Industries NV is een gediversifieerde beursgenoteerde groep, met een uitgebreid portfolio activiteiten en producten : spinnen, weven en coaten, confectie van technische kledij, productie van fijnchemicaliën en verwerking van technisch textiel. SIOEN is wereldmarktleider in gecoat technisch textiel, een sterke wereldspeler in hoogwaardige technische beschermkledij en nichespecialist in fijnchemicaliën. Voor meer info: www.sioen.com

Brevisco bezit voldoende ervaring bij het testen van diverse systemen voor mosselculturen op zee. Al meer dan 36 jaar neemt het bedrijf deel aan diverse R&D inspanningen voor de Vlaamse vissector. Het bedrijf fungeert als klimaatpartner bij WWF en tracht duurzame visserij tot stand te brengen.

Colruyt Colruyt Group is actief in de distributie van voedingswaren en non-food in België, Frankrijk en Luxemburg, met zowat 470 eigen winkels en meer dan 500 aangesloten winkels. In België gaat het om Colruyt, OKay, Bio-Planet, Dreamland en Dreambaby en de geaffilieerde winkels Spar en Eurospar. In Frankrijk zijn er naast een 70-tal Colruyt-winkels ook geaffilieerde, zelfstandige winkels van Coccinelle, CocciMarket en Panier Sympa. De groep is ook actief in de foodservice business (levering aan hospitalen, bedrijfskeukens, horecabedrijven) in Frankrijk (Pro à Pro) en in België (Solucious). De overige activiteiten omvatten de verdeling van brandstoffen (DATS 24), digitale print en document management (Symeta) en groenestroomproductie

Dredging International is een dochteronderneming van de DEME Groep. De Belgische baggergroep en waterbouwspecialist DEME N.V. heeft wereldwijd een prominente plaats veroverd in een aantal hooggespecialiseerde en complexe waterbouwkundige disciplines. De Groep kan bogen op bijna 175 jaar ervaring in enkele kerndomeinen: baggeren, landwinning en complexe waterbouwkundige werken op zee en op binnenwateren. De onderneming voerde intussen tal van grootschalige infrastructuurprojecten uit, met onder meer de aanleg van nieuwe havens, waterwegen, luchthavens, kunstmatige eilanden, woon- en recreatiegebieden, industriegebieden, wegen, bruggen en veel meer, op alle continenten. Ter ondersteuning van de baggeractiviteiten van DEME en om klanten totaaloplossingen te kunnen bieden voor haven- en waterwegenontwikkeling en strategische landaanwinningsprojecten biedt de Groep een indrukwekkend dienstenpakket aan voor milieuontwikkeling, zeewinning, complexe waterbouwwerken zoals de funderingen voor en installatie van offshore windparken, zware offshore hijsopdrachten en algemene maritieme diensten. De Groep ontwikkelt daarnaast een heel arsenaal aan nieuwe activiteiten op het gebied van energie en mijnbouw.

DotOcean ontwikkelt en vermarkt hoogtechnologische meetinstrumenten voor de maritieme industrie en levert innovatieve mechanica, elektronica en software oplossingen voor maritieme uitdagingen. Ze ontwikkelden de GraviProbe, ’s werelds snelste en lichtste rheologische en densiteits profiling systeem. Het is een vrije val toestel dat tijdens intrusie onderwater sedimentlagen analiseert. De GraviProbe kan zeer nauwkeurig de diepte van vloeibare en geconsolideerde modderlagen bepalen.

eCOAST is een initiatief van een aantal professoren en onderzoekers van Universiteit Gent en het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ). Samen vertegenwoordigen we een schat aan kennis rond de ecologie en het milieu van deze zoute wateren, een kennis die wij graag ten dienste stellen van belanghebbende partijen, zoals overheden en bedrijven, maar ook evengoed van belangenverenigingen en NGO's.

Flanders’ Maritime Cluster is de netwerkorganisatie van de mariene en maritieme industrie in Vlaanderen en hun toeleveranciers. Wij faciliteren de maritieme industrie door actief de competenties van onze leden te promoten, hen te begeleiden in de zoektocht naar samenwerking en door maritieme kenniscreatie te stimuleren.

ILVO behoort als wetenschappelijke instelling tot het beleidsdomein Landbouw en Visserij van de Vlaamse Overheid. Het ILVO heeft als missie het uitvoeren en coördineren van beleid onderbouwend wetenschappelijk onderzoek en de daaraan verbonden dienstverlening met het oog op een duurzame landbouw en visserij in economisch, ecologisch, sociaal en maatschappelijk perspectief.

INVE BELGIË NV gevestigd in Dendermonde, is zowel het corporate als het onderzoeksbedrijf van de INVE Aquaculture groep en vindt zijn oorsprong als spin-off bedrijf van de Universiteit Gent. Het is ontstaan in 1983 en staat dus mee aan de wieg van de aquacultuurontwikkeling. Het bedrijf heeft een wereldwijde reputatie mbt productie en verkoop van innoverende specialiteiten voor mariene vis en tropische garnalen: vnl Artemia, baby-voeders, aanrijkingsproducten voor levend voer, en ziektepreventieproducten tijdens de volledige kweekfase. Het bedrijf heeft diverse vestigingen in het buitenland, maar de hoofdzetel is in België.

Pures werd in 2006 gesticht door Gabriël Devriendt en is bedoeld voor het ondersteunen en verrichten van onafhankelijk onderzoek in het domein van herstel en instandhouden van specifieke ecosystemen. Bijzondere aandacht gaat naar herstel van de homeostase in mens, dier en plant. Vanuit dit opzet zijn een aantal projecten en producten geboren.

IOF-consortium Aquaculture Ghent University Aqua UGent, waar het Laboratorium voor Aquacultuur en Artemia Reference Center deel van uitmaakt, is de uitgelezen onderzoekspartner voor duurzame aquacultuur. Door het samenbrengen van meer dan 150 toponderzoekers uit verschillende domeinen hebben we brede kennis in hatchery management, genetics & breeding, health management en aquaculture business management. Dankzij een uitgebreid internationaal netwerk en onze ervaring kunnen wij onze partners professioneel begeleiden met wetenschappelijke en technologische expertise, onderzoek, educatie, innovatie en identificatie van financieringsopties voor R&D.

Indien u meer informatie wenst omtrent het project gelieve dan contact op te nemen via benny.pycke[at]sioen.be

Dit project werd gefinancieerd door het Agentschap Ondernemen.










Hieronder treft u een aantal referenties met interessante informatie voor AquaValue:

Energetic Algae:Haalbaarheidsstudie voor Noord-West Europa over hoe/waar/wanneer algen te implementeren en rendabiliteitsonderzoek naar het onderwerp. Flanders' Maritime Cluster is een van de partners binnenin dit project.

Vlaams Aquacultuur Platform: tracht de ontwikkeling van de Vlaamse aquacultuursector te stimuleren en te faciliteren. Het Laboratorium voor Aquacultuur en Artemia Reference Center (Ugent) lag hiervan aan de basis. Colruyt maakt deel uit van het consortium.

AT~Sea project: project met als doel de creatie van nieuwe textielen die openzee-macroalgenkweek mogelijk maken. Sioen trekt dit project.

MarIBE - Marine Investment for the Blue Economy: Maribe is een Horizon 2020 project met als doel een methodologie te ontwikkelen om de Europese offshore economie zich optimaal te laten ontplooien, met name op het niveau van duurzame groei en job creatie. eCOAST is partner in het internationaal consortium van 11 partners dat wordt geleid door University College Cork